Ostatnia aktualizacja: 12 lutego 2026 r.
Źródło: Polski Związek Alpinizmu
Program kursu wspinaczki po drogach ubezpieczonych (etap-1) - „ABC Wspinaczki Skałkowej”
Cel kursu:
Kurs przygotowuje do samodzielnej działalności wspinaczkowej w skałach niemających charakteru górskiego, na drogach wyposażonych w komplet stałych punktów asekuracyjnych oraz stanowiska zjazdowe.
Zasady uczestnictwa:
Rekomendowane jest wcześniejsze zaliczenie kursu wspinaszki na sztucznej ścianie. Uczestnikiem kursu może być osoba bez wcześniejszego doświadczenia wspinaczkowego, należy jednak wziąć pod uwagę większą intensywność kursu. W kursie może uczestniczyć osoba nieposiadająca przeciwwskazań zdrowotnych do uprawiania tego rodzaju sportu. Osoby niepełnoletnie mogą być szkolone po uzyskaniu pisemnej zgody podpisanej przez obojga rodziców (prawnych opiekunów).
Czas trwania:
Minimum 4 dni.
Liczba osób na kursie:
Maksymalnie 4 osoby na Instruktora PZA.
Treść zajęć teoretycznych:
- Zagrożenia terenu skalnego, zasady bezpieczeństwa.
- Podstawowe informacje o sprzęcie: Liny i repsznury, kaski, buty, uprzęże biodrowe, karabinki, ekspresy, pętle, przyrządy asekuracyjne (kubki, przyrządy półautomatyczne), akcesoria: magnezja, woreczek, inne (okularki do asekuracji, beta-stick, ekspres typu antypanic, inne), tałe punkty asekuracyjne (ringi/kotwy, stanowiska).
- Korzystanie z przewodników wspinaczkowych i map. Podstawy orientacji w terenie.
- Podstawy teorii asekuracji.
- Komendy i terminologia wspinaczkowa.
- Podstawowe formacje skalne.
- Skale trudności używane w skałkach (krakowska, francuska, UIAA).
- Etyka wspinaczkowa, style wspinania oraz ochrona przyrody.
- Zachowanie w razie wypadku wspinaczkowego, apteczka (zawartość).
- Zasady uprawiania wspinaczki w Polsce, system szkolenia PZA.
Treść zajęć praktycznych:
I. Podstawowe umiejętności ogólne:
- Zakładanie i regulacja uprzęży oraz wiązanie się do niej liną.
- Znajomość węzłów: kluczka, ósemka, flagowy, węzły zaciskowe, krawat, wyblinka, półwyblinka, stoper, opcjonalnie - skrajny tatrzański.
- Obsługa przyrządu asekuracyjnego typu kubek oraz przyrządu półautomatycznego w zakresie podawania, wybierania, hamowania liny oraz jej blokowania i odblokowania.
- Poprawna asekuracja, obejmująca: Wybór miejsca i metody asekuracji w zależności od terenu, partnera i sytuacji, przygotowanie liny do wspinaczki.
- Przygotowanie i dobieranie sprzętu do konkretnej drogi oraz poprawne noszenie go na uprzęży.
- Zwijanie i przenoszenie liny;
- Podstawowe techniki wspinania: wykorzystanie chwytów i stopni, ustawienia ciała, wspinaczka statyczna i dynamiczna, wspinaczka w różnych formacjach skalnych.
- Zasady bezpieczeństwa: wzajemna kontrola partnerów (węzły, poprawne założenie uprzęży, wpięcie liny w przyrząd, przygotowanie sprzętu, itp.).
- Zasady bezpieczeństwa podczas bulderingu; asekuracja bulderującego lub prowadzącego przed pierwszą wpinką.
II. Zjazdy po linie:
- Przygotowanie liny i sprzętu do zjazdu.
- Procedury bezpieczeństwa podczas zjazdów.
- Zjazd w wysokim przyrządzie wraz z odpowiednią autoasekuracją.
- Opcjonalnie - zjazd ze stanowiskiem pośrednim, (np. z drzewa do stałego stanowiska w celu założenia wędki).
- Rozwiązywanie prostych sytuacji awaryjnych w trakcie zjazdu.
III. Wspinaczka na wędkę:
- Konieczna praktyczna znajomość operacji z zakresu podstawowych umiejętności ogólnych: węzłów, zjazdów po linie, poprawnej asekuracji i wyboru miejsca w zależności od terenu, partnera i sytuacji, przygotowanie liny do wspinaczki.
- Budowanie stanowisk do wędki:
- Stałe punkty asekuracyjne, np. stanowisko z łańcuchem i dwa stałe punkty niepołączone ze sobą.
- Na punktach naturalnych (np. drzewa, ucha skalne).
- Bezpieczne dojście/zjazd do stanowiska w celu założenia wędki.
- Przekierowanie wędki dodatkowym ekspresem gdy stanowisko znajduje się z boku w stosunku do linii drogi oraz podobne aspekty.
- Likwidacja wędki.
IV. Wspinaczka z dolną asekuracją:
- Poprawna asekuracja prowadzącego, obejmująca: wybór miejsca i metody asekuracji w zależności od terenu, partnera i sytuacji, przygotowanie liny do wspinaczki.
- Wspinanie z dolną asekuracją na drogach ubezpieczonych, w tym: prawidłowe prowadzenie liny, stosowanie ekspresów o różnej długości, również górskich, przedłużanie ekspresów, itd oraz prawidłowe wpinanie liny w ekspresy.
- Przewiązywanie się przez stanowisko (różne typy) w celu opuszczenia na dół przez asekurującego.
- Zdejmowanie ekspresów podczas opuszczania.
- Nauka odpadnięć i wyłapywania lotów osoby wspinającej się. Zalecane przećwiczenie na przyrządach typu kubek i na przyrządach półautomatycznych.
V. Proste sytuacje awaryjne:
- Bezpieczne wycofanie się z drogi w sytuacji niestandardowej z ringa oraz plakietki z zabezpieczeniem.
- Przejście do samodzielnego zjazdu po linie po poprowadzeniu drogi.
- Bezpieczne wycofanie się ze stanowiska z jednego punktu typu „świński ogonek”/”baranie rogi” lub gdy okazuje się być ono niebezpiecznie zużyte.
- Zablokowanie przyrządu węzłem flagowym oraz odblokowanie.
- Omówienie opuszczenia prowadzącego na ziemię przy za krótkiej linie.
Zaliczenie kursu:
Warunkiem zaliczenia kursu i otrzymania zaświadczenia ze skierowaniem do dalszego szkolenia jest opanowanie wymienionych w programie umiejętności. W zakresie techniki asekuracji oraz pokonywania dróg z dolną asekuracją.
Absolwent kursu powinien:
- Znać podstawowy sprzęt i węzły oraz zasady bezpieczeństwa podczas bulderingu i wspinania z liną.
- Wspinać się, asekurować oraz prawidłowo zainstalować i zlikwidować „wędkę”.
- Wspinać się i prawidłowo asekurować z dolną asekuracją na drodze ubezpieczonej.
- Dobrać metodę asekuracji oraz miejsce w zależności od terenu, partnera i sytuacji.
- Prawidłowo wyłapywać odpadnięcia osoby prowadzącej.
- Przewiązać się lub samodzielnie zjechać po skończeniu drogi ubezpieczonej.
- Awaryjnie wycofać się z ringa lub spita na drodze ubezpieczonej.
Wystawiane zaświadczenie umożliwia absolwentowi udział w kolejnych etapach szkoleń zgodnie z programem Polskiego Związku Alpinizmu.
Uwaga! Po ukończeniu kursu rekomendowane jest nabywanie własnego doświadczenia poprzez wspinanie się z dolną asekuracją i swobodne poruszanie się na drogach ubezpieczonych. Sugerowany minimalny poziom trudności jakie należy osiągnąć, to V+/VI.